Universitetdə kredit və bal sistemi necə işləyir

Birinci kursa qəbul olmusan, amma cədvəldə "kredit", qiymət kağızında "ÜOMG" kimi sözlər səni çaşdırır. Gəl bunları sadə dildə, bir-bir açaq ki, ilk semestrə əmin addımla girəsən.

Kredit nədir, saatdan nə ilə fərqlənir

Əvvəllər təhsil "saat" ilə ölçülürdü: fənnə həftədə neçə saat ayrılır. İndi isə əsas ölçü vahidi kreditdir. Kredit sadəcə auditoriyada oturduğun vaxtı yox, o fənnə ümumilikdə sərf etdiyin əməyi — mühazirə, seminar, laboratoriya və evdə oxuduğun sərbəst iş saatlarını — bir yerdə sayır.

Yəni kredit "bu fənn məndən nə qədər yük tələb edir" sualının cavabıdır.

Bir fənn neçə kredit edir

Hər fənnin öz kredit dəyəri var: kiçik bir seçmə fənn az, əsas ixtisas fənni isə daha çox kredit daşıya bilər. Dəqiq rəqəmlər universitetdən universitetə, hətta fənndən fənnə dəyişir və fənnin tədris planında yazılır.

Qayda sadədir: fənn nə qədər çox əmək istəyirsə, bir o qədər çox kredit verir.

Semestrdə neçə kredit götürməlisən

Kredit sistemində bütün tələbə eyni cədvəldə oturmur — sənin fərdi tədris planın olur. Amma bir semestrdə götürə biləcəyin kreditin aşağı və yuxarı həddi var; bu hədlər universitetinin qaydaları ilə təyin olunur.

Çox götürsən, yük ağırlaşar; az götürsən, məzuniyyət uzanar. Ona görə planını akademik məsləhətçinlə birlikdə qur.

Qiymət necə yığılır: imtahan + semestr

Çox tələbə elə bilir ki, qiymət yalnız yekun imtahandan asılıdır. Əslində 100 ballıq sistemdə qiymət iki hissədən yığılır:

semestr boyu topladığın ballar — davamiyyət, seminar/laboratoriya fəallığın və sərbəst işlərin;
yekun imtahan balı.

Bir çox universitetdə imtahanın payı maksimum 50 bal, qalan 50 bal isə semestr boyu fəaliyyətindir. Dəqiq bölgü hər universitetin qiymətləndirmə qaydasında yazılır, ona görə öz kafedranın cədvəlinə bax.

Burdan vacib nəticə çıxır: semestri boş buraxıb hər şeyi imtahana yığmaq riskdir, çünki balın yarısı artıq əldən çıxıb.

Keçid balı: fənn nə vaxt "keçilmiş" sayılır

Fənni "keçmək" üçün yekun bal müəyyən həddən yuxarı olmalıdır — buna keçid balı deyilir. Mənbələrə görə bir çox ali məktəbdə fənn 51 baldan aşağı olduqda qeyri-kafi sayılır; həmçinin imtahanın özündə də minimal bal tələbi ola bilir.

Yəni həm ümumi 100 ballıq cəmdən, həm də imtahan hissəsindən ayrıca "yıxılmamaq" lazımdır. Dəqiq hədləri universitetinin qaydalarından yoxla, çünki rəqəmlər dəyişə bilər.

ÜOMG (orta bal) nədir və necə hesablanır

ÜOMG — ümumi orta müvəffəqiyyət göstəricisi, yəni bütün fənlər üzrə ortalama balın. Məktəbdəki kimi sadəcə qiymətləri toplayıb saya bölmürlər: kredit sistemində hər fənnin balı onun kredit sayına görə çəkilir.

Bu o deməkdir ki, çox kreditli ağır ixtisas fənni ortalamana kiçik seçmə fəndən daha güclü təsir edir. Ona görə ağır fənlərdə yüksək bal ÜOMG-ni daha çox qaldırır.

Kredit və məzuniyyət

Diplomu imtahanların sayına yox, topladığın ümumi kreditə görə alırsan. Proqramın tələb etdiyi bütün kreditləri yığdıqda və bütün məcburi fənləri keçdikdə məzun olursan.

Yəni hər semestr topladığın kreditlər sanki tərəzidə yığılır — hədəfə çatanda təhsil bitir.

Bal, təqaüd və akademik borc

Balların iki konkret şeyə təsir edir. Birincisi, təqaüd: yüksək ortalama bal təqaüd almaq (və bəzən onun məbləğini) müəyyən edir. İkincisi, akademik borc: keçə bilmədiyin fənn borc kimi qalır və onu yenidən götürüb keçməlisən — bu da əlavə vaxt, bəzən əlavə ödəniş deməkdir.

Qısası: semestri balanslı apar, hər fənni vaxtında keç, borc yığma.

İlk sessiyanı rahat keçmək üçün İmtahan sessiyasına 30 günlük plan yazımıza da bax.

Cebix tələbə endirimlərini bir tətbiqə yığır. Tətbiq hazırlanır: çıxanda ilk sən bilmək üçün cebix.app-da e-poçtunu qoy.