Akademik borc nədir və onu necə bağlamaq olar

İmtahandan qiymətin gözlədiyindən aşağı gəlir, ya da imtahana heç girə bilmirsən. Bir neçə həftə sonra kimsə "sənin akademik borcun var" deyir və bu söz qulağa böyük cəzadan betər gəlir. Əslində isə bu, çox vaxt düzələn bir vəziyyətdir — təki qaydaları vaxtında biləsən.

Akademik borc əslində nədir

Ən vacib şeydən başlayaq: akademik borc pul borcu deyil, fənn borcudur. Kredit sistemi ilə tədrisi tənzimləyən dövlət qaydalarına görə, fərdi tədris planındakı fənlərin ən azı birindən müəyyən olunmuş krediti qazana bilməyən tələbə "akademik borcu olan tələbə" sayılır.

Yəni bir fəndən kəsilmisənsə, o fənnin kreditini qazanmamısan və həmin kredit sənin üstündə borc kimi qalır. Diplomu almaq üçün gec-tez onu bağlamalısan. Vacib nüans budur: borc bir dəfə yaranır, amma ən çox səni növbəti semestrdə narahat edəcək, çünki keçmədiyin fənn yenidən planına düşəcək.

Borc necə yaranır

İki əsas yolla. Birincisi, fənn üzrə cari və imtahan nəticələrinin cəmi keçid balından aşağı olanda — yəni sadəcə kəsiləndə. İkincisi, imtahana ümumiyyətlə girməyəndə; səbəbin üzrlü də olsa, üzrsüz də, o fəndən kredit qazanmırsan.

Bir incə məqam da var: fənnə ayrılmış dərs saatlarının dörddə birindən çoxuna qatılmasan, səni ümumiyyətlə həmin fənnin imtahanına buraxmaya bilərlər. Yəni dərsə getməmək də düz borca gedən yoldur.

Borcu bağlamağın iki yolu

Qaydalar iki imkan verir: ya həmin fəndən təkrar imtahan verirsən, ya da fənni yenidən dinləyirsən.

Təkrar imtahan — materialı bildiyin, sadəcə imtahanı uçurduğun hallar üçündür. Yenidən dinləmək isə fənni başdan götürmək deməkdir: dərslərə yenidən gedir, tapşırıqları edir və krediti bu dəfə qazanırsan. Sənin halına hansının uyğun olduğunu dekanlıq deyir; çox vaxt bu, borcun necə yaranmasından asılıdır.

Vacib olan odur ki, bu iki yoldan hansısa demək olar ki, həmişə var. Yəni bir fəndən kəsilmək yolun sonu deyil — sadəcə əlavə bir addımdır.

"Dinləmədən" imtahan: həddi var

Fənni yenidən dinləmədən, sadəcə imtahanla kredit qazanmaq imkanı məhduddur: bir semestrdə ümumilikdə iki fənn üzrə (hər fəndən bir dəfə olmaqla) bu yoldan istifadə edə bilərsən.

Bunu nə vaxt edəcəyin də qaydalarla bağlıdır — adətən borc yarandıqdan sonrakı sessiyalarda. Dəqiq tarixləri və növbəni öz dekanlığından soruş, çünki cədvəl universitetdən universitetə dəyişir.

Pul məsələsi

Burada açıq danışaq: borcu bağlamaq çox vaxt pulsuz olmur. Fənni yenidən dinləmək, bir qayda olaraq, ödənişlidir və məbləği hər ali təhsil müəssisəsi özü müəyyən edib rəsmi saytında yerləşdirir.

Ona görə "nə qədər ödəyəcəyəm?" sualının bir ümumi cavabı yoxdur. Öz universitetinin qaydalarına, ya da maliyyə şöbəsinə bax — rəqəmi yalnız oradan dəqiq öyrənə bilərsən.

Yay semestri və qış tətili

Yay semestri məhz borcları bağlamaq üçün düşünülüb — onun məqsədlərindən biri elə budur. O, könüllüdür və ödənişli əsaslarla keçirilir: məcbur deyilsən, amma istəsən bir neçə fənni yayda təmizləyə bilərsən.

Payız semestrindən borcun qalıbsa, qış tətilinin ilk həftəsində növbəti semestrin fərdi tədris planına düzəliş etmək imkanın var. İmtahana üzrlü səbəbdən girə bilməmisənsə, növbəti semestr başlayana qədər bir dəfə onu vermək şansın olur.

Borc qalsa: təqaüd və "xaric" qorxusu

İki yayılmış qorxunu yerinə qoyaq. Birincisi, təqaüd: cari semestrdə akademik borcun qalsa, növbəti semestr təqaüddən məhrum olursan. Amma götürdüyün bütün fənlərin kreditlərini qazanan kimi təqaüd növbəti semestrdən bərpa olunur.

İkincisi, "borc bərabərdir xaric" mifi. Dövlət qaydalarına görə, tələbə proqram müddətində kreditləri yığa bilməsə belə, sırf buna görə tələbələr sırasından xaric edilmir — kontingentdə saxlanılır və təhsilini ödənişli əsaslarla davam etdirir. Xaric üçün ayrı əsaslar var və bunlar hər universitetin öz qaydalarında yazılıb. Buna görə panikadan əvvəl öz qaydalarını oxu.

İndi nə etməlisən

Qısa plan. Bir: dəqiqləşdir — hansı fəndən, neçə kreditlik borcun var. İki: dekanlığa get, təkrar imtahanmı, yenidən dinləməkmi lazımdır, tarixləri və ödənişi soruş. Üç: universitetinin öz qaydalarını tap və oxu, çünki təfərrüatlar hər yerdə eyni deyil. Dörd: növbəti sessiyanı boş buraxma — borc özü-özünə getmir, amma bir planla rahat bağlanır.

Borc yaranan kimi ən pis seçim onu unutmaqdır; ən yaxşısı isə növbəti sessiyaya indidən hazırlaşmaqdır: İmtahan sessiyasına 30 günlük plan.

Cebix tələbə endirimlərini bir tətbiqə yığır. Tətbiq hazırlanır: çıxanda ilk sən bilmək üçün cebix.app-da e-poçtunu qoy.