Təqaüd necə hesablanır və kim alır?
Təqaüd necə hesablanır, kim alır, orta bal və akademik borc məbləği necə dəyişdirir, rəqəmini haradan dəqiq öyrənəsən — mexanizmi sadə dillə izah edirik.
· 2 dəq oxuKartın hesaba düşür, amma yanındakı dost səninlə eyni qrupdadır və ondan fərqli məbləğ gəlir. Sən də fikirləşirsən: bu rəqəm haradan çıxır?
Əvvəlcə: təqaüd kimə düşür
Təqaüd ilk növbədə dövlət sifarişi ilə, yəni ödənişsiz yerdə oxuyan tələbələrə verilir. Pulunu özün ödəyib oxuyursansa, bu avtomatik təqaüd demək deyil — amma bu, qəti qapı da deyil.
Son illərdə qayda belədir ki, ödənişli yerdə oxuyan tələbə də akademik göstəriciləri yüksək olanda təqaüd ala bilir. Yəni əsas məsələ təkcə “ödənişli/ödənişsiz” deyil, həm də oxuduğun nəticədir.
Təqaüd havadan gəlmir: semestrin nəticəsi həll edir
Təqaüdün ölçüsü sənin semestr sonundakı nəticənə, yəni orta balına bağlıdır. Hər semestrin yekununa baxılır və növbəti dövr üçün təqaüd ona görə təyin olunur.
Sadə desək: yaxşı oxuyursan — təqaüd qalır və arta bilər. Zəif bitirirsən — azala və ya kəsilə bilər. Bu, bir dəfə qazanıb unutduğun şey deyil, hər semestr yenidən hesablanır.
Adi təqaüd və yüksək (əlaçı) təqaüd
Burada əsas məntiq “diferensiallaşdırma”dır — yəni hamıya eyni yox, nəticəyə görə pilləli məbləğ.
Balın müəyyən həddi keçəndə adi təqaüd alırsan. Balın daha yüksək olanda isə daha böyük, yüksək (çox vaxt “əlaçı” deyilən) təqaüd düşür. Yəni akademik göstəricin nə qədər yuxarıdırsa, pillə də bir o qədər yuxarı olur.
Pillələrin dəqiq bal aralığı və məbləği vaxtaşırı yenilənir, ona görə rəqəmi öz universitetindən soruşmaq ən doğrusudur.
Prezident təqaüdü və xüsusi təqaüdlər
Adi təqaüddən ayrı, bir neçə xüsusi təqaüd də var. Bunların ən tanınmışı Prezident təqaüdüdür.
Prezident təqaüdü adətən qəbul imtahanlarında öz ixtisas qrupu üzrə ən yüksək nəticə göstərən tələbələrə verilir (edu.gov.az). Bundan başqa adlı təqaüdlər və ayrı-ayrı proqramlar da olur. Bunlar az sayda tələbəni əhatə edir və öz şərtləri var.
Akademik borc təqaüdü necə vurur
Ən çox gözdən qaçan məqam budur: akademik borc, yəni bağlanmamış fənn və ya aşağı qiymət təqaüdü birbaşa təhlükəyə atır.
Semestri borcla bitirsən və ya orta balın həddən aşağı düşsə, təqaüd növbəti dövrdə azala, bəzən tamamilə kəsilə bilər. Bir fənni “sonra bağlaram” deyib buraxmaq çox vaxt bir neçə ay təqaüdə başa gəlir.
Məbləği kim müəyyən edir
Təqaüdün konkret rəqəmini universitet yox, dövlət müəyyən edir. Pillələr və məbləğlər dövlət qərarları ilə təsdiqlənir və vaxtaşırı dəyişir (edu.gov.az).
Ona görə internetdə gördüyün köhnə rəqəmə inanma. Bu il nə qədər olduğunu dəqiq bilmək üçün ən etibarlı yol universitetin maliyyə (mühasibatlıq) şöbəsi və rəsmi mənbələrdir.
Rəqəmini necə yoxlayasan
Əvvəlcə statusunu bil: dövlət sifarişi ilə, yoxsa ödənişli oxuyursan, orta balın hansı pilləyə düşür. Sonra bu semestr borcun olub-olmadığını yoxla.
Bundan sonra universitetin maliyyə şöbəsindən bu il üçün pillələri və məbləği soruş. Beləcə təqaüdünün niyə o rəqəm olduğunu təxmin yox, dəqiq biləcəksən.
Təqaüd gələndən sonra
Təqaüdü doğru hesablatmaq işin yarısıdır; o pulu ay boyu idarə etmək də ayrı məsələdir. Bu barədə ayrıca yazımız var: Təqaüd ayın sonuna necə çatsın.
Təqaüd sabit deyil — hər semestr öz əlinlə qazandığın rəqəmdir, ona görə balını yüksək, borcunu sıfır saxla.
Cebix tələbə endirimlərini bir tətbiqə yığır. Tətbiq hazırlanır: çıxanda ilk sən bilmək üçün cebix.app-da e-poçtunu qoy.
